Helicobacter Pylori and Nobel prize

วันนี้ขอกินบุญเก่าหน่อยนะ

รางวัลโนเบลประจำปี 2005 ประกาศผลออกมาแล้ว ใครได้รางวัลอะไรบ้างในสาขาใด รวมทั้งมีข่าวน่าสนใจอะไรบ้าง คงได้อ่านผ่านตากันไปบ้างแล้วนะครับ

สำหรับผม การประกาศรางวัลโนเบลในแต่ละปี ผมมักจะชอบดูผลงานของแต่ละคน ว่าทำอะไรมาบ้าง ซึ่งในปีนี้ผมสนใจอยู่ 2 สาขา คือการแพทย์และเศรษฐศาสตร์

ในสาขาเศรษฐศาสตร์ ผู้ที่ได้รับรางวัลเป็นผู้บุกเบิกทำงานวิจัย เกี่ยวกับ Game Theory ทฤษฎี ที่ว่าด้วยการหาทางออกที่ดีที่สุด โดยใช้คณิตศาสตร์มาช่วย ฟังคร่าวๆ น่าสนใจไหมครับ ได้ข่าวว่า เลขที่เขาเอามาเกี่ยวข้องด้วยนั้นมันยากสุดๆ เคยเปิดเวบไปดูอยู่ครั้งหนึ่ง ได้แต่จำชื่อนี้ใส่บัญชีไว้ในใจ เดี๋ยวว่างเมื่อไหร่ มาเจอกันหน่อย เจ้า Game Theory

ส่วนอีกสาขาที่ปกติแล้วผมมักจะอ่านผ่านๆ เลยไป แต่ในปีนี้ต้องขอโม้ให้ทั่นๆ ฟังสักหน่อย เพราะงานวิจัยที่แบร์รี มาร์แชล และโรบิน วอร์เรน ทำนั้นเป็นสิ่งที่มีเราเคยเรียนมานี่หว่า...

สิ่งที่นักวิจัยชาวออสเตรเลีย 2 คนค้นพบนี้ เป็นแบคทีเรียที่มีชื่อว่า Helicobacter pylori หรือ H. pylori เป็นสิ่งมีชีวิตที่อยู่ในกระเพาะเรานั่นเอง มันไปอยู่ได้อย่างไร -- ไม่รู้ว่ะ แต่คนที่ไปเจอว่า มันซ่อนอยู่ในนั้น ได้รางวัลโนเบลไปแล้ว แหม... เจ้า HP นี่ไม่ธรรมดา เป็นแบคทีเรียเงินล้านเลยนะเนี่ย

ชื่อ Helicobacter pylori นี้ ไม่ได้ตั้งขึ้นมามั่วๆ แต่มีหลักการตามชื่อวิทยาศาสตร์ทั่วๆ ไป เราลองมาแยกส่วนดูครับ ว่าชื่อ H.Pylori นี้ มันได้แต่ใดมา

Helicobacter Pylori = Helix + Bacteria + Pylorus
Helix = เกลียว ตามลักษณะของมัน ที่เป็นแบคทีเรียประเภทเกลียว(Spirochete)
Bacteria = แบคทีเรีย หรือบักเตรี (ผมใช้เวลา differentiate สองคำนี้อยู่ตั้งนาน - ประถมถึงม.ปลาย - ถึงได้รู้ว่ามันคือคำคำเดียวกันนั่นเอง)
Pylorus = กระเพาะส่วน Pylorus ซึ่งศัลยแพทย์จะแบ่งกระเพาะออกเป็นหลายๆ ส่วน จะได้บอกถูกว่าไปตัดส่วนไหนมา กระเพาะแบ่งเป็นกี่ส่วน และ Pylorus คือส่วนไหนดูตามรูปได้เลยครับ

เราก็ทราบชื่อ ที่มากันแล้ว รวมความได้ว่า HP นี่เป็นแบคทีเรียประเภทเกลียวที่อาศัยอยู่บริเวณที่เรียกว่า Pylorus ของกระเพาะอาหาร ไม่รู้ว่าสองเกลอไปเจอมันได้อย่างไร แล้วทำไมไม่ไปเจอที่อื่น อันนี้น่าคิดเหมือนกัน แบคทีเรียไม่ได้ตัวโตเหมือนลูกฟุตบอลนะ หาเจอได้ไง...

เมื่อทราบชื่อและที่อยู่แล้ว เราลองมาดูความร้ายกาจของมันกันบ้าง.. เจ้า HP นี่ ถือเป็นหนึ่งในตัวการสำคัญที่ทำให้เกิดโรคกระเพาะอาหาร ก็ไอ้โรคอิ่มปวด หิวปวดนั่นแหละครับ โรคกระเพาะอาหารที่เราๆ พูดกันอยู่ พวกแพทย์เค้าเรียกกันว่า Peptic ulcer หรือชื่อไทยๆ ที่ไม่ค่อยจะเข้าท่าเพราะไปแปลมาทั้งดุ้น ว่าโรคแผลเปปติค.. เปบติคยังไง เปบติคคืออะไร ไม่รู้ว่ะ แปลมาได้ยังไงไม่รู้ ไม่ใช้หมองกันเลย... Peptic ulcer นี้ จริงๆ จะมีอยู่ 2 อย่างคือ Gastric ulcer กับ Duodenal ulcer ขอไม่อธิบายนะครับ.. แบบว่าา มันยาว+++

สำหรับสาเหตุของกระเพาะอาหารนั้น มีอยู่มากมายหลากหลาย เขียนเป็นตำราได้หลายหน้าอยู่เหมือนกัน ตั้งแต่มีการหลั่งกรดมากขึ้น มีการทำลายเยื่อบุกระเพาะอาหาร มีประวัติเป็นโรคกระเพาะในครอบครัว หรือแม้แต่มีเจ้าแบคทีเรียเงินล้าน Helicobacter pylori ต่างร่วมรวมหัวกันทำให้เยื่อบุกระเพาะอาหารเกิดการระคายเคือง ทำให้เราต้องหน้านิ่วคิ้วขมวดได้ทั้งนั้น แต่หมอเค้าจะไม่คิดถึงเจ้า HP ก่อนเพื่อนหรอกนะ(แปลว่า ไม่สั่งยารักษาเจ้านี่ก่อน) เพราะยามันค่อนข้างแพง เค้าจะ treat สาเหตุอื่นๆ ก่อน ดังนั้นท่านจึงหลับตาเดาได้เลยว่า เวลาท่านปวดท้องแล้วสงสัยว่าเป็นโรคกระเพาะอาหาร หมอจะสั่งยาลดกรดให้ท่านแน่ๆ ก็ไอ้น้ำยาขาวๆ ที่เราต้องเขย่าขวดก่อนกินนั่นแหละครับ หรือที่รู้จักกันดีตามสนามมวยต่างๆ ในชื่อ Mag77 นั่นเอง

ทีนี้เมื่อรักษาไม่หายแล้ว หมอก็จะหมายหัวท่านและเจ้า HP ว่าเป็นตัวการที่ทำให้โรคไม่หาย.. ว่าแต่ว่าทำไมต้องเป็นท่านด้วยล่ะครับ ก็การปฏิบัติตัวจะมีผลต่อการพยากรณ์โรค ถ้าไม่กินยาตามเวลา ไม่กินข้าวตามเวลา ทำตัวเครียด สูบเหล้า ดื่มบุหรี่ ดื่มคาเฟอีน หรืออื่นๆ อีกมากมาย ไม่หายแน่นอน หมอก็จะขึ้นธรรมาศน์ เทศนาท่านซะ 1 ดอก(การณ์นี้ใช้เวลาไม่เกิน 1 นาที หมอไทยน่ะไม่ค่อยมีเวลาดอก) แล้วปล่อยท่านไป แต่ถ้าทำตัวดีแล้ว ก็จะถึงคิวของเจ้า HP ซึ่งจะสั่งยาให้ไปทาน เป็นเช่นนั้นแล...

เขียนมาตั้งนาน ไม่ค่อยเข้ากับที่ว่าไว้เลยว่า การได้รางวัลโนเบลกะ HP นี่มันเกี่ยวกันยังไง คืออย่างนี้ครับ สองคนนี้เค้าไปค้นพบกลไกที่เจ้า HP มันทำให้เกิดโรคกระเพาะอาหารครับ ...โดยเจ้า HP นี้มันจะมีที่อยู่ อยู่ใต้ชั้นเยื่อบุกระเพาะอาหารลงไป เรียก submucosa และธรรมชาติของมันจะชอบสภาวะที่เป็นด่าง ซึ่งมันขัดกับสภาวะปกติของกระเพาะอาหารที่เป็นกรด เมื่อกระเพาะอาหารหลั่งกรดออกมา เจ้า HP จะร่ายมนต์ทำให้รอบๆตัวมันนั้นเป็นด่าง และ sensor ของกระเพาะอาหารก็จะรับรู้ว่า เฮ้ย มันยังเป็นกรดอยู่นี่หว่า เอ้า...เอากรดออกมาอีก กรด กรด กรด และกรด(HCl) ก็จะถั่งโถมโหมไฟแรง ไหลหลั่งออกมาจำนวนมากมายกว่าปกติ เพื่อทำให้สภาวะในกระเพาะอาหารเป็นกรด(ที่ sensor รับรู้ได้) และเหมาะกับการย่อยอาหาร แต่..มันมากกว่าปกติ ที่เยื่อบุอันอ่อนหวานจะรับไหว เยื่อบุจำนวนหนึ่ง จึงขอลาตายดีกว่า... ปล่อยให้กรดกัดเซาะลงไป โดนเส้นประสาท --> ก็ปวดท้องซีครับทีนี้ ฉะนั้นการรักษา จึงมุ่งหมายไปที่ต้นเหตุของเรื่อง คือเจ้าพ่อประคุณรุนช่อง Helicobacter Pylori ซึ่งรักษาได้ด้วยยาที่หมอจะจัดให้ท่านนั่นเอง ...

เมื่อ Helicobacter Pylori มันน่าพิศวงต่อการค้นพบ และการค้นพบนี้ มีประโยชน์ต่อมวลมนุษยชาติ(ผู้ปวดท้อง) คณะกรรมการมอบรางวัลโนเบล จึงมีมติให้สองท่านนี้ ได้รับรางวัลดังกล่าว เป็นจำนวนเงิน 10 ล้านโครน...

ขอบคุณ
- Google
- Manager newspaper
- Siam Health